1. Giới thiệu về đền Thượng Tuyên Quang
1.1. Đền Thượng ở đâu? Cách di chuyển
- Địa chỉ: Đền nằm ở chân đỉnh núi Dùm, xóm 14, phường Nông Tiến, Tuyên Quang
Đền Thượng nằm dưới chân núi Dùm Tuyên Quang với một bên tựa lưng vào núi, còn bên dưới hướng ra dòng sông Lô hiền hòa, uốn lượn bao quanh. Với khung cảnh thanh bình, thơ mộng, ngôi đền mang vẻ đẹp linh thiêng, trở thành điểm đến văn hóa, tín ngưỡng đặc sắc của vùng đất Tuyên Quang.
Để đến đền Thượng Tuyên Quang, du khách có thể tham khảo lộ trình đường đi sau: Bắt đầu từ bến xe ô tô Tuyên Quang → đường Bình Thuận → cầu Nông Tiến → rẽ trái vào Quốc lộ 2C → phường Nông Tiến → đền Thượng. Quãng đường ngắn với cảnh sắc trù phú dọc đường hứa hẹn mang đến trải nghiệm đáng nhớ cho du khách.
1.2. Nguồn gốc tên gọi
Đền Thượng Tuyên Quang từng mang nhiều tên gọi khác nhau qua các thời kỳ lịch sử, như đền Sâm Sơn hay đền Tình Húc dưới triều Nguyễn. Sở dĩ có tên gọi này là do núi Dùm - nơi ngôi đền tọa lạc lúc đó được gọi là núi Sâm Sơn, thuộc thôn Viên Lâm, xã Tình Húc, tổng Bình Ca, huyện Hàm Yên, phủ Yên Bình.
Theo dân gian, vị trí của ngôi đền gắn với câu ca truyền miệng: “Thượng thác Ghềnh, Hạ cầu Chả,” ý chỉ đền Thượng nằm trên thác Ghềnh, còn đền Hạ ở gần cầu Chả. Tên gọi đền Thượng giản dị mà quen thuộc này được người dân lưu giữ và truyền lại cho đến tận ngày nay.
1.3. Đền Mẫu Thượng Tuyên Quang thờ ai?
Đền Thượng là một ngôi đền cổ kính với niên đại lâu đời, được sắc phong sớm nhất từ năm 1743, cùng thời với đền Hạ. Ngôi đền thờ Ngọc Lân Công Chúa, trong khi đền Hạ thờ Phương Dung Công Chúa, hai vị nữ thần được dân gian xem là hiện thân của con gái Long Vương. Với sắc phong trang trọng từ triều đại phong kiến xưa, cả hai vị công chúa được tôn vinh là Mẫu Thoải – nữ thần cai quản miền sông nước, mang đến sự linh thiêng và niềm tin sâu sắc trong tín ngưỡng của người dân.
>>> Tham khảo: Tuyên Quang có gì? Khám phá ngay 20+ điểm đến hấp dẫn nhất
2. Sự tích đền Mẫu Thượng Tuyên Quang
Tương truyền, hai công chúa của Vua Hùng là Ngọc Lân (Mai Hoa công chúa) và Phương Dung (Quỳnh Hoa công chúa) từng theo xa giá tuần du và dừng chân bên bờ sông Lô. Đêm ấy, trời bỗng nổi mưa gió dữ dội, hai công chúa vụt bay lên trời, được người dân xem là linh ứng nên lập đền thờ. Đền Hạ được xây dựng tại nơi thuyền dừng đỗ, còn đền Ỷ La được dựng lên ở vùng sơ tán tượng công chúa khi có giặc giã. Sau đó, đền Thượng ra đời, trở thành một phần quan trọng trong cụm đền thờ linh thiêng này.
3. Đền Thượng Tuyên Quang có gì đặc biệt?
Là điểm nhấn nổi bật trong hành trình du lịch Tuyên Quang, đền Thượng mang giá trị đặc sắc của một công trình kiến trúc tín ngưỡng cổ. Ngôi đền lưu giữ nhiều di vật, hiện vật quý hiếm với đa dạng chất liệu, cùng các thư tịch Hán Nôm cổ như hoành phi, câu đối, sắc phong.
Đây không chỉ là nơi nghiên cứu về văn hóa, lịch sử và tín ngưỡng mà còn thu hút đông đảo du khách thập phương đến chiêm bái, cảm nhận sự linh thiêng huyền bí. Năm 2015, đền Thượng vinh dự được xếp hạng Di tích lịch sử văn hóa Quốc gia, trở thành biểu tượng văn hóa giàu ý nghĩa của vùng đất Tuyên Quang.
4. Tìm hiểu về lễ hội đền Thượng Tuyên Quang
Đền Thượng cùng đền Ỷ La, đền Hạ Tuyên Quang là cụm di tích đền linh thiêng tại Tuyên Quang, nên phần lễ hội hàng năm của 3 đền này có sự liên quan đến nhau. Các lễ lớn tại đền Thượng Tuyên Quang bao gồm lễ khai bút ngày 2 tháng Giêng, lễ Thượng nguyên giải hạn ngày 10 tháng Giêng, lễ cầu mưa vào tháng 4 Âm lịch và lễ mừng sinh nhật các Mẫu từ tháng 5 đến tháng 10. Đặc biệt, hội rước Mẫu vào tháng 2 và tháng 7 Âm lịch là dịp long trọng nhất, tái hiện các nghi thức truyền thống, thu hút đông đảo du khách thập phương.
>>> Xem thêm: Tổng hợp các lễ hội Tuyên Quang đặc sắc và nổi tiếng nhất!
5. Các điểm du lịch gần đền Thượng Tuyên Quang
Gần đền Thượng Tuyên Quang, du khách có thể khám phá nhiều điểm đến hấp dẫn như đền Cấm hay bảo tàng tỉnh Tuyên Quang, gắn liền với những câu chuyện lịch sử và tín ngưỡng độc đáo. Mỗi địa điểm mang một nét đẹp riêng, hứa hẹn chuyến hành trình trọn vẹn và ý nghĩa.
- Đền Cấm Tuyên Quang (cách 1,3km): Nằm dưới chân núi Cấm Sơn, đền hướng Tây Nam nhìn ra dòng sông Lô thơ mộng. Được xây dựng từ cuối thế kỷ XIX, đền Cấm thờ Bà chúa Thượng Ngàn là nơi người dân gửi gắm lòng thành cầu mong cuộc sống bình an, no ấm.
- Bảo tàng tỉnh Tuyên Quang (cách 3,8km): Bảo tàng tỉnh Tuyên Quang nằm giữa không gian xanh mát tại phường Phan Thiết, trưng bày gần 2.000 hiện vật quý giá, tái hiện lịch sử và văn hóa độc đáo của vùng đất Tuyên Quang, mang đến cho du khách những trải nghiệm sống động và ý nghĩa.
- Chùa Hang (cách 10,1km): Còn được gọi là chùa Hương Nghiêm, nằm sâu trong hang đá tự nhiên với nhũ đá độc đáo và cảnh quan kỳ bí, linh thiêng. Được xây dựng từ thế kỷ XVI dưới thời nhà Mạc, ngôi chùa là nơi gửi gắm niềm tin tín ngưỡng giữa thiên nhiên sơn thủy hữu tình.
Đền Thượng Tuyên Quang không chỉ là di tích lịch sử, văn hóa đặc sắc mà còn là điểm đến linh thiêng, nơi hội tụ tín ngưỡng và giá trị tinh thần của người dân. Với cảnh quan thanh bình, kiến trúc cổ kính và những câu chuyện cổ xưa, ngôi đền là điểm nhấn không thể bỏ qua trong hành trình khám phá du lịch Tuyên Quang của nhiều du khách. Đến với đền Thượng, bạn không chỉ được vãng cảnh, chiêm bái mà còn cảm nhận được vẻ đẹp hài hòa giữa thiên nhiên và văn hóa tâm linh.
Sau khi khám phá vùng đất Tuyên Quang, du khách có thể tiếp tục lên kế hoạch vi vu những điểm đến tiếp theo của Việt Nam như Nha Trang, Phú Quốc, Hội An, Hạ Long… Khi dừng chân tại các địa điểm này, bạn đừng quên đặt phòng nghỉ dưỡng tại Vinpearl để có chuyến đi hoàn hảo và trọn vẹn nhất.
Vinpearl là lựa chọn lý tưởng cho hành trình của bạn, với hệ thống khách sạn, resort tọa lạc tại những vị trí đắc địa, sở hữu tầm nhìn tuyệt đẹp hướng biển hoặc thiên nhiên. Phòng ốc sang trọng đạt chuẩn 5 sao, kết hợp với tiện ích đẳng cấp như bể bơi ngoài trời, spa thư giãn và nhà hàng đa dạng, mang đến trải nghiệm nghỉ dưỡng trong mơ cho du khách.
