1. Đôi nét về lễ hội đua thuyền Lý Sơn
Lễ hội đua thuyền tứ linh là một hoạt động sinh hoạt văn hóa quen thuộc của người dân trên đảo Lý Sơn, được tổ chức hàng năm từ mùng 4 đến mùng 7 Tết Nguyên đán. Lễ hội đua thuyền Lý Sơn gắn liền với câu chuyện người Việt chuyển từ đất liền ra đảo ở thế kỷ XVI đến đầu thế kỷ XVII, dưới thời Lê Trung Hưng và các chúa Nguyễn.
Sở dĩ gọi là đua thuyền tứ linh vì có bốn thuyền đua được trang trí tượng trưng hình dáng và mang tên Long, Lân, Quy, Phụng – bộ tứ linh trong tín ngưỡng truyền thống của người Việt. Lễ hội đua thuyền ở Lý Sơn là sự kết hợp độc đáo giữa nghi lễ trang trọng và hoạt động vui chơi dân gian sôi nổi.
Hình thức diễn xướng nghi lễ, thấm đẫm yếu tố tâm linh, là sợi chỉ đỏ xuyên suốt mọi hoạt động của lễ hội đua thuyền tứ linh, từ phần nghi lễ trang trọng đến phần hội tưng bừng. Nó tạo nên linh hồn, bản sắc độc đáo của lễ hội, thể hiện rõ nét nhất qua quy trình tổ chức, các nghi thức truyền thống và những điều kiêng kỵ được lưu giữ từ bao đời.
Lễ hội đua thuyền truyền thống tứ linh Lý Sơn là một di sản văn hoá quốc gia phi vật thể, là một phần không thể thiếu trong đời sống văn hóa đặc sắc của cộng đồng cư dân miền biển. Vì vậy, nếu có cơ hội du lịch Quảng Ngãi, bạn đừng bỏ lỡ cơ hội chiêm ngưỡng đua thuyền truyền thống Lý Sơn.
2. Công tác chuẩn bị công phu cho lễ hội đua thuyền
Trước đây, Lý Sơn có hai xã cũ là An Vĩnh và An Hải, nơi hội đua thuyền truyền thống diễn ra gần như đồng thời tại mỗi xã. Những chiếc thuyền đua độc đáo được làm từ mê tre, dài khoảng 8 mét và có bề rộng tối đa khoảng 1,5 mét, được thiết kế thon gọn, nhẹ để có thể lướt nhanh trên mặt nước. Phần đầu và đuôi thuyền được trang trí công phu với hình tượng các linh vật như rồng, lân, rùa, phượng, theo phương pháp chạm khắc gỗ và ghép tỉ mỉ vào thân thuyền.
Để có một lễ hội đua thuyền Quảng Ngãi chỉn chu và trọn vẹn, người dân đã phải chuẩn bị, sửa chữa hay trang trí các thuyền đua từ giữa tháng Chạp. Thông thường, các xóm tiến hành tuyển chọn những thanh niên trai tráng, am hiểu nghề biển, cùng với những người trung niên dày dặn kinh nghiệm để tạo thành đội đua. Mỗi đội đua thuyền Lý Sơn sẽ có 15 thành viên nam, bao gồm 1 người lái chính, 1 người chỉ huy, 1 người mũi và 12 tay chèo.
3. Các hoạt động trong lễ hội đua thuyền Lý Sơn
Vào sáng mùng 4 Tết, người dân địa phương sẽ tổ chức lễ hạ thủy tại miếu, kính cẩn xin phép thần linh. Lễ vật dâng cúng bao gồm rượu, trầu, nhang, đèn, vàng mã (gồm kim ngân, hương, đăng, phù lang, tửu), cùng với một lóng mía và một quả dừa.
Hội đua thuyền đảo Lý Sơn được tổ chức theo từng làng, với bốn thuyền tham gia tranh tài trong suốt bốn ngày, mỗi ngày diễn ra một cuộc đua. Đường đua trong lễ hội đua thuyền Tứ Linh dài khoảng 2,5 hải lý, bao gồm bốn vòng đi và về (tổng cộng tám dạo). Các thuyền sẽ đổi đường đua mỗi ngày và được xếp hạng nhất, nhì, ba, tư cho từng cuộc đua. Đến ngày cuối cùng, mùng 7 tháng Giêng, kết quả của cả bốn cuộc đua sẽ được tổng kết để tìm ra những đội chiến thắng chung cuộc.
Trước giờ hội đua, dân làng, già trẻ đều tề tựu tại đình để tham dự lễ tế trang trọng các bậc thần linh, tiền nhân và hậu hiền. Sau đó, nghi lễ xin phép mở đầu cuộc đua được cử hành tại bến.
Khi phần nghi lễ hoàn tất, các thuyền đua di chuyển về vị trí xuất phát, chờ hiệu lệnh từ hoa tiêu. Thời điểm xuất phát sẽ được điều chỉnh tùy theo con nước, nhưng thường diễn ra trong khoảng giờ Ngọ (11 giờ 30 đến 13 giờ 30). Thông lệ, xã An Hải cũ sẽ khởi đầu cuộc đua trước xã An Vĩnh cũ.
Bốn chiếc thuyền đua đã vào vị trí, sẵn sàng cho cuộc tranh tài. Tiếng trống hiệu vang lên ba hồi dứt khoát. Ngay khi tiếng trống cuối cùng vừa dứt, cả bốn thuyền đồng loạt rẽ sóng, vút đi trong tiếng trống dồn dập cùng tiếng reo hò náo nhiệt của hàng ngàn khán giả, làm dậy sóng cả không gian biển đảo.
Hội đua thuyền mừng xuân diễn ra liên tục trong bốn ngày, với bốn cuộc đua sôi động, từ mùng 4 đến mùng 7 tháng Giêng. Đến ngày cuối cùng, các thôn xóm tổ chức lễ tạ thần linh và khoản đãi các tay đua trong không khí vui vẻ, ấm áp tình làng nghĩa xóm.
>>> Du lịch 2 ngày 1 đêm Lý Sơn: Chơi gì, ăn gì, ở đâu, chi phí bao nhiêu?
4. Ý nghĩa của lễ hội đua thuyền đảo Lý Sơn
Hội đua thuyền Lý Sơn mang trong mình ý nghĩa sâu sắc, thể hiện lòng biết ơn đối với các vị thần linh đã ban phước cho cuộc sống bình an, no ấm của dân làng, đồng thời tri ân những người có công khai phá và xây dựng quê hương. Đây còn là dịp tưởng nhớ đến các binh sĩ đội Hoàng Sa, Bắc Hải đã hy sinh vì chủ quyền biển đảo. Bên cạnh đó, hội đua thuyền còn là cơ hội để người dân rèn luyện sức khỏe và thể hiện tài năng điều khiển thuyền bè.
Đua thuyền Lý Sơn là một trong những lễ hội truyền thống đặc sắc, nổi bật và có quy mô lớn. Vì vậy, đến Lý Sơn Quảng Ngãi, ngoài bãi cát mịn, nước biển trong xanh, bạn đừng bỏ lỡ cơ hội chiêm ngưỡng hay tham gia vào lễ hội truyền thống của người dân nơi đây. Đây sẽ là một trải nghiệm tuyệt vời dành cho tất cả các du khách trên hành trình khám phá mảnh đất hình chữ S thân thương.
Ngoài đua thuyền Lý Sơn ở Quảng Ngãi, du khách có thể khám phá thêm nhiều địa điểm du lịch nổi tiếng khác tại Việt Nam như Phú Quốc, Nha Trang, Hội An, Hạ Long… Dừng chân tại các địa điểm này, du khách đừng quên đặt phòng tại Vinpearl để tận hưởng một không gian nghỉ dưỡng sang trọng, đẳng cấp.
Vinpearl sở hữu các phòng nghỉ đạt chuẩn 5 sao, tọa lạc tại vị trí đắc địa với ưu điểm bể bơi ngoài trời rộng lớn, spa massage, nhà hàng ẩm thực Á - Âu… Ngoài ra, du khách có thể “xả stress” quên lối về tại VinWonders với vô vàn cụm trò chơi hấp dẫn dành cho mọi lứa tuổi.
